Obserwacja wielorybów w Algarve: gatunki i wycieczki

Większość odwiedzających, którzy przyjeżdżają do południowej Portugalii, myśli głównie o pieczonych sardynkach, złocistych jaskiniach morskich i leniwych popołudniach na zatłoczonych plażach. Ja również tak kiedyś myślałem, dopóki pewien biolog morski nie wywiózł mnie siedem mil na południe od Przylądka św. Wincentego, na otwarte wody Atlantyku. Gdy obok małej łodzi wynurza się sześćdziesięciometrowy płetwal zwyczajny, huk jego otworu oddechowego uderza w pierś niczym głośnik basowy na koncercie na żywo. Rezerwacja specjalnej wycieczki z obserwacją wielorybów w Algarve skipperów rzadko przychodzi turystom do głowy, głównie dlatego, że wycieczki z delfinami pochłaniają całą przestrzeń reklamową.

Południowo-zachodni róg Półwyspu Iberyjskiego graniczy z ogromną podwodną autostradą. Wieloryby wędrują między zimnymi, bogatymi w składniki odżywcze wodami północnej Europy a ciepłymi rejonami żerowisk Morza Śródziemnego i Afryki Zachodniej. Jeśli wybierzesz odpowiedni port, zarezerwujesz wycieczkę w odpowiednim oknie migracji i zachowasz realistyczne oczekiwania, oferty obserwacji wielorybów w Portugalii mogą dorównać najlepszym miejscom w Atlantyku.

Gatunki spotykane podczas wycieczek obserwacji wielorybów w Algarve

Płetwale zwyczajne pojawiają się częściej niż jakiekolwiek inne wale fiszbinowe w tym rejonie. Są drugimi pod względem wielkości zwierzętami, jakie kiedykolwiek żyły na Ziemi. Obserwowanie, jak płetwal zwyczajny wynurza swoją długą, stalowoszarą grzbietową część ciała przez wzburzone fale oceanu, uświadamia, jak maleńka jest Twoja łódź. Płetwale te są szybkimi pływakami. Jedną chwilę widzisz pięciometrową chmurę pary unoszącą się nad horyzontem, a trzydzieści sekund później zwierzę wynurza się czteryście metrów dalej. Nie gonisz płetwala zwyczajnego. Wyłączasz silnik, czekasz w ciszy i masz nadzieję, że zwierzę postanowi przeciąć Twoją linię dryfu.

Bardzo często pojawiają się też płetwale karłowate. Są znacznie mniejsze, zwykle mierzą od siedmiu do dziewięciu metrów, ale rekompensują swoją skromną wielkość czystą ciekawością. Miałem okazję obserwować, jak płetwale karłowate okrążały nieruchomą łódź przez dwadzieścia minut, przewracając się na boki, aby przyjrzeć się pasażerom powyżej. Ich białe pasy na płetwach lśnią jasną turkusową barwą pod czystą wodą Atlantyku tuż przed wynurzeniem się.

Następnie mamy orki. Biologowie klasyfikują je jako oceaniczne delfiny, ale niemal każdy na pokładzie uważa je za orki zabójczynie. Odrębna populacja iberyjskich orek podąża za ławicami tuńczyków błękitnopłetwych w górę przez Cieśninę Gibraltarską w kierunku Zatoki Biskajskiej. Od lipca do października te rodzinne grupy często przepływają niedaleko Sagres i Lagos. Obserwowanie, jak polują razem lub surfują na falach rufowych statku badawczego, zapiera dech w piersiach. Płetwale humbaki pojawiają się także późną wiosną, zwykle matki podróżujące powoli z nowo narodzonymi młodymi, trzymając się szelfu kontynentalnego.

Płetwale sei, kaszaloty oraz nawet płetwale błękitne przepływają wzdłuż południowego wybrzeża, ale zwykle trzymają się głębinowych równin abyssalnych dwanaście do dwudziestu mil od brzegu. Komercyjne wycieczki jednodniowe rzadko docierają tak daleko ze względu na wysokie koszty paliwa oraz niebezpiecznie wzburzone otwarte morze dla zwykłych turystów. Mimo to krawędź szelfu oferuje wystarczająco dużo wrażeń, aby uczynić poranną wycieczkę interesującą.

Najlepsze porty wypływania na obserwację wielorybów w Algarve

Sagres jest epicentrum życia morskiego na głębokich wodach. Szelf kontynentalny opada tu znacznie bliżej lądu niż gdziekolwiek indziej wzdłuż południowego wybrzeża. Wypłynięcie z portu Baleeira stawia Cię w produktywnych rejonach żerowisk w ciągu dwudziestu minut od minięcia falochronu. Decydując się między różnymi wycieczkami z obserwacją delfinów z Sagres a rejsami wypływającymi ze środkowej części wybrzeża, Sagres wygrywa pod względem różnorodności pelagicznej za każdym razem. Główną wadą jest wiatr. Zachodni przylądek przyjmuje pełną siłę atlantyckich wichur, co oznacza częste odwołania rejsów.

Lagos to najbardziej zrównoważona alternatywa. Masz dostęp do solidnych operatorów bez konieczności pozostawania w wietrznej, odludnej Sagres. Łodzie wypływające z mariny w Lagos potrzebują około czterdziestu minut, aby dotrzeć do głębszych wód na otwartym morzu. Skipperzy komunikują się ze sobą przez otwarte kanały radiowe VHF. Jeśli statek rybacki lub inna wycieczka zauważy fontannę pary wieloryba pięć mil dalej, wieść rozchodzi się szybko, a szybkie łodzie zbiegają się w ten rejon z prędkością dwudziestu pięciu węzłów.

Portimão i Albufeira oferują wiele wycieczek łodziowych, ale ich lokalizacja działa na niekorzyść prawdziwych poszukiwaczy wielorybów. Dno oceanu opada łagodnie od brzegu wzdłuż centralnego Algarve, co oznacza, że łodzie muszą spalać znacznie więcej czasu i paliwa, aby dotrzeć do głębin, gdzie duże wieloryby wolą żerować. Albufeira zwykle oferuje większe, wolniejsze katamarany, zaprojektowane do popijania sangrii i podziwiania klifów. Jeśli zarezerwujesz wycieczkę łodzią z Albufeiry z nadzieją na spotkanie z płetwalem zwyczajnym, prawdopodobnie spędzisz poranek, obserwując butlonosy niedaleko linii brzegowej zamiast. Nie jest to zły poranek, ale nie jest to obserwacja wielorybów.

Kiedy najlepiej wybrać się na wycieczkę obserwacji wielorybów w Algarve

Wieloryby migrujące nie trzymają się sztywnego kalendarza, ale historyczne doniesienia o obserwacjach wskazują na wyraźne wzorce. Wiosną, od końca marca do maja, następuje migracja na północ. Morze ożywia się zakwitami planktonu, przyciągającymi głodne wale fiszbinowe kierujące się w stronę Islandii i Norwegii. Pogoda wiosną bywa jednak kapryśna. Niże generują trzymetrowe fale, które mogą utrzymać łodzie przycumowane do kei przez cztery dni z rzędu.

Jesienią następuje powrotna wędrówka. Wrzesień i październik to moje ulubione miesiące na wypłynięcie w morze. Atlantyk rozgrzał się po miesiącach letniego słońca, brutalne popołudniowe wiatry zaczynają słabnąć, a zwierzęta migrujące na południe przemieszczają się przez ten rejon. Znajomość najlepszych miesięcy na obserwację ssaków morskich pomaga uniknąć rezerwacji wycieczki w środku letnich martwych stref, kiedy temperatura wody wzrasta, a duże wieloryby pozostają daleko na głębszych, zimniejszych prądach.

Środek lata jest zdominowany przez lokalne delfiny oraz przepływające grupy orek polujących na tuńczyki. Lipiec i sierpień przynoszą palące słońce, spokojną wodę i zatłoczone mola, ale obserwacje płetwali zwyczajnych gwałtownie spadają. Jeśli w sierpniu, podczas wakacji nad portugalską plażą, zaczniesz szukać „obserwacji wielorybów w pobliżu mnie”, dostosuj swoje oczekiwania w kierunku powszechnych delfinów, delfinów pręgowanych oraz okazjonalnych płetwali karłowatych.

Równie ważny jak miesiąc jest dobowy czas wypływania. Morze jest zwykle najspokojniejsze o ósmej rano, zanim lokalne nagrzewanie lądu wygeneruje *Nortadę*, przeważający wiatr północno-północno-zachodni. Gdy ten wiatr zrywa się około pierwszej po południu, tworzy krótkie, spienione fale, które uniemożliwiają dostrzeżenie fontanny pary wieloryba.

• Poranne wypływy: Zarezerwuj najwcześniejszą dostępną łódź, zwykle między 08:30 a 09:30, aby cieszyć się spokojnym morzem.
• Wysokość fali poniżej 1,5 metra: Sprawdzaj prognozy meteorologiczne, takie jak Windfinder; silny swell utrudnia dostrzeżenie zwierząt powierzchniowych i może wywołać chorobę morską.
• Prędkość wiatru poniżej 12 węzłów: Gdy pojawiają się białe grzywy, fontanna pary wieloryba zlewa się z pianą morską w ciągu sekundy.

Co tak naprawdę dzieje się podczas wycieczki

Większość wyspecjalizowanych firm oferuje rejsy na łodziach pneumatycznych (RIB) przewożących od dwunastu do osiemnastu osób. Siedzisz okrakiem na wyściełanym fotelu typu jockey, trzymając się zimnego stalowego drążka przed sobą. Czujesz się trochę jak na motocyklu crossowym pędzącym po wodzie. Gdy łódź oddala się od portu i prędkość jest ograniczona, dwa silniki o mocy 250 koni mechanicznych otwierają się, a łódź ślizga się po powierzchni wody z dużą prędkością. Jest hałaśliwie, wietrznie i mokro.

Załoga zwykle składa się z certyfikowanego biologa morskiego. Nie wpatrują się oni przypadkowo w ocean. Szukają wskaźników żerowania. Nurkujące głuptaki północne uderzające w wodę niczym białe pociski sygnalizują skipperowi obecność ławicy ryb poniżej. Tłusta plama na powierzchni oceanu wraz z rybim zapachem często oznacza, że wieloryby żerują pod Tobą. Mewy krążące szaleńczo nad jednym punktem morza zwykle wskazują na aktywny „wrzenie” pokarmu.

Portugalskie prawo ściśle reguluje turystykę morską, aby chronić zwierzęta. Skipperzy nie mogą zbliżać się do wielorybów na mniej niż 100 metrów z tyłu ani z przodu. Nie mogą okrążać grupy ani przecinać ławicy. Dobrzy skipperzy poruszają się równolegle do zwierzęcia z wolną prędkością, dopasowując tempo, aż wieloryb zanurzy się głęboko lub odpłynie. Czasami ciekawe zwierzę zmienia kurs i przepływa tuż pod kadłubem. Usłyszenie, jak wieloryb wydycha powietrze pięć metrów od Ciebie, poczucie tego dziwnego, tłustego oddechu na wietrze, daje intensywny przypływ czystej perspektywy.

Pakowanie i przygotowanie na otwarte Atlantyku

Ludzie popełniają błąd, ubierając się na plażę, gdy wchodzą na pokład łodzi na otwartym morzu. W Lagos może być 30 stopni i martwa cisza, ale siedem mil od brzegu, pędząc z prędkością 25 węzłów, wiatr i chłód szybko obniżają temperaturę. Spray oceaniczny uderzy w Ciebie, wiatr przeszyje lekkie ubranie, a siedzenie w mokrych krótkach przez dwie godziny jest nieprzyjemne.

• Wiatroszczelna warstwa zewnętrzna: Lekka kurtka przeciwdeszczowa lub wiatrówka chroni przed silnym morskim wiatrem i bryzgami słonej wody.
• Okulary przeciwsłoneczne z filtrem polaryzacyjnym: Zwykłe soczewki redukują odblaski, ale okulary z filtrem polaryzacyjnym przecinają odbicia powierzchniowe, dzięki czemu możesz dostrzec zwierzęta pływające pod wodą.
• Bezpieczne nakrycie głowy: Kapelusze z szerokim rondem natychmiast zdmuchnie z głowy; użyj dopasowanej czapki lub mocno założonej baseballówki.
• Pasek na aparat: Jeśli łódź napotka nieoczekiwaną falę w momencie, gdy będziesz kadrować zdjęcie, luźny telefon lub aparat wpadnie prosto na dno morskie.

Spakuj wszystko do wodoodpornego worka suchego, jeśli taki posiadasz. Małe RIB-y nie mają suchej kabiny. Worki leżą na podłodze łodzi, gdzie przypadkowa woda morska spływa przez otwory odpływowe pokładu. Schowaj paszport i suche ubrania w plastikowej torebce zip wewnątrz plecaka, aby mieć dodatkowe zabezpieczenie.

Najczęściej zadawane pytania o obserwację wielorybów w Algarve

Rzeczywistość: Czy to jest warte zachodu?

Jeśli zarezerwujesz rejs na otwartym morzu, spodziewając się gwarantowanego, bliskiego spotkania z wielorybem, jakie możesz mieć w Hermanus lub zatoce Monterey, możesz poczuć się rozczarowany. Algarve to przede wszystkim korytarz migracyjny, a nie półzamknięta zatoka żerowiskowa. Są dni, kiedy spędzasz dwie i pół godziny, odbijając się od nieustępliwej szarej fali, wpatrując się w pustą linię horyzontu i widząc jedynie kilka latających ryb oraz samotnego nawałnika. Tak wygląda surowe oblicze dzikich wypraw oceanicznych.

Gdy warunki się ułożą, a skipper zauważy wysoką kolumnę pary na horyzoncie, każdy wydany euro wydaje się w pełni uzasadniony. Obserwowanie, jak ośmiotonowy płetwal zwyczajny płynie bez wysiłku przez turkusową wodę niedaleko skalistych klifów Sagres, to doświadczenie, które pozostaje z Tobą długo po tym, jak opalenizna zniknie. Zarezerwuj rejs na poranek, ubierz się ciepło, połknij tabletkę na chorobę morską wcześnie i traktuj każde spotkanie z wielorybem jako rzadki dar Atlantyku, a nie gwarantowaną atrakcję turystyczną.

Czytaj więcej o dolphin watching algarve.